21/06/2015, 14:56

Ai chịu trách nhiệm cho thất bại của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam?

Ngành công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn còn ở dạng sơ khai, nhập máy móc về lắp ráp là chính nên chiếc ô tô vẫn còn là mặt hàng xa xỉ với đại đa số người dân Việt.

Sau gần 20 năm bảo hộ, có thể dùng đơn giản 2 từ thất bại để nói về ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam. Cùng quy hoạch như các nước láng giềng, nhưng Indonesia và Thái Lan đã thành công trong việc xuất khẩu và đưa ô tô đến với đông đảo người dân. Trong khi đó, tại Việt Nam, ô tô vẫn là một mặt hàng xa xỉ với người dân. Hiện tại, ngành sản xuất ô tô nội địa vẫn ở dạng sơ khai, nhập máy móc về lắp ráp là chính. Cả ngành công nghiệp vẫn mãi loanh hoanh trong mớ bòng bong của cái gọi là “Quy hoạch phát triển, và tầm nhìn đến năm 2025” mặc dù có chiến lược phát triển, có lộ trình, có ưu đãi …

Một điều rất rõ ràng rằng, khi ngành công nghiệp ô tô phát triển thì một loạt các ngành công nghiệp phụ trợ đi kèm như luyện kim, điện tử, cao su, nhựa, cơ khí chính xác … cũng sẽ được phát triển. Như vậy, nếu ngành công nghiệp ô tô phát triển sẽ là đầu tàu kéo một loạt ngành khác phát triển theo, mỗi năm sẽ tiết kiệm hàng tỷ USD ngoại tệ nhập khẩu, tạo công ăn việc làm cho không ít lao động.

ngành công nghiệp ô tô Việt Nam

Tính chung cả năm 2014, Tổng cục Hải quan thống kê, các doanh nghiệp đã nhập 71.045 ô tô nguyên chiếc các loại gồm xe tải, xe du lịch, xe chuyên dụng; xe đã qua sử dụng và cả xe mới, đạt tổng kim ngạch hơn 1.58 tỷ USD, tăng 119% về giá trị và 102% về lượng so với năm 2013, lập kỷ lục trong vòng 5 năm qua.

Mới chỉ bước sang tháng 5/2015, nhưng theo số liệu của Tổng cục Hải quan tính chung quý I/2015 (tính hết tháng 3) thì đã có tổng cộng 25.169 xe ô tô các loại nhập về, đạt kim ngạch 590 triệu USD, tăng 180% về giá trị và 136% về lượng so với cùng kỳ năm ngoái. Do đó, nếu chúng ta vẫn xác định xây dựng ngành công nghiệp ô tô thì cần phải ưu tiên và làm ngay các chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô.

Tháng 7/2014, Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2035. Tuy nhiên, Bộ Công thương và Bộ Tài chính vẫn chưa nghiên cứu xong cơ chế, chính sách để thực hiện dù đã gần 1 năm trôi qua.

Ông Yoshihisa Maruta, Tổng Giám đốc Toyota Việt Nam đã từng nói rằng, đọc xong chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, ông vẫn rõ thực chất mục đích của chiến lược là gì. Hiện nay, các cơ quan có thẩm quyền vẫn chưa có những văn bản hướng dẫn cụ thể nên các doanh nghiệp vẫn chưa biết phải làm gì cho đúng chiến lược của Chính phủ ban hành.

Chiều 27/4/2015 vừa qua, Bộ Công thương đã tổ chức buổi tọa đàm “Đối thoại chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam”. Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty ô tô Trường Hải (Thaco), ông Trần Bá Dương phát biểu: “Chiến lược xây dựng từ tháng 7/2014, nhưng đến nay là tháng 4/2015 cũng chưa có định hướng chính sách cụ thể để định hướng cho doanh nghiệp triển khai chiến lược, trong khi thời gian còn lại rất ngắn”.

Việt Nam là một thị trường tiềm năng với gần 100 triệu người và thu nhập đang đi lên. Tuy nhiên, hành động của các bộ, ngành đã làm chậm quá trình phát triển. Chính phủ cần trợ lực các doanh nghiệp sản xuất ô tô và doanh nghiệp phụ trợ. Có thể nói đến ngay các nước láng giềng là Thái Lan và Indonesia, nền công nghiệp ô tô nội địa của họ phát triển mạnh nhờ Chính phủ có rất nhiều ưu đãi và gói kích thích.

Ngay cả những hãng xe lớn hàng đầu thế giới như Chrysler, GM nếu không có sự trợ giúp từ chính phủ Mỹ thì cũng đã phá sản trong cuộc khủng hoảng vào năm 2009. Các doanh nghiệp cũng giống như những đứa trẻ, khi bước đi những bước đi đầu tiên thì cần có bố mẹ dìu dắt bên cạnh. Nếu thành công, chúng ta không chỉ cho thấy Việt Nam cũng làm được công nghiệp ô tô mà cụ thể trước mắt là giải quyết được phần nào bài toán nhập siêu và việc làm.

Chính phủ cần phải làm quyết liệt và dứt điểm nếu muốn đạt được mục tiêu đề ra. Những chỗ nào vướng mắc thì cần giải quyết luôn chứ không để cho các doanh nghiệp không dám đầu tư vì cơ chế chính sách. Chính phủ phải giao cụ thể cho các Bộ giải quyết những vấn đề chưa thống nhất và có báo cáo thường xuyên.

Không được để tiếp diễn tình trạng này và phải chỉ rõ trách nhiệm do doanh nghiệp quá yếu hay do chính sách không phù hợp. Nếu là lỗi doanh nghiệp thì doanh nghiệp không thể đổ lỗi cho Chính phủ, còn nếu là lỗi của Bộ thì người đứng đầu Bộ phải chịu trách nhiệm không để tình trạng doanh nghiệp và các Bộ đổ lỗi cho nhau. Doanh nghiệp Việt không phải là không còn cơ hội. Tuy nhiên, muốn thành công thì làm ngay, giải quyết ngay các vướng mắc còn tồn đọng.

Nguồn: VnExpress

Xem thêm