10/11/2015, 23:40

Tìm hiểu hệ thống kiểm soát độ bám đường trên xe ô tô

Hệ thống kiểm soát độ bám đường (Traction Control) giúp xe vận hành ổn định trong điều kiện mặt đường trơn trượt.

Quay trở lại những năm 1970, khi mà các kỹ sư ô tô trong áo khoác màu trắng, găng tay cao su đen và kính bảo hộ nỗ lực làm việc ở những tầng hầm sâu, tối tăm của nước Đức để tạo ra hệ thống chống bó cứng phanh, hay còn gọi là ABS. Một dãy cảm ứng, máy tính và ma thuật công nghệ đã loại bỏ sự cần thiết của việc bơm phanh. Đến năm 1985, các nhà khoa học đã tạo ra hệ thống kiểm soát độ bám đường (traction control).

.

 

Ngày nay, hệ thống kiểm soát độ bám đường được phổ biến rộng rãi vì nó đi kèm với ABS – được yêu cầu trên tất cả các mẫu xe bán ra tại thị trường xe hơi Mỹ vào năm 2012 và các năm tiếp theo. Mặc dù hệ thống này có nhiều tên gọi và viết tắt khác nhau, chúng đều  có chung một ý nghĩa là: lái xe an toàn hơn thông qua kiểm soát độ bám đường:

·         ETC hoặc TC: Kiểm soát độ bám đường điện tử hoặc kiểm soát độ bám đường

·         DSC: Kiểm soát ổn định động

·         DTC: Hệ thống chống trượt

·         ESP: Hệ thống cân bằng điện tử

Bánh xe và cảm biến điện tử

Ngày nay, hầu hết xe ô tô đều được trang bị máy tính giúp xe ô tô có thể sử dụng hệ thống lái điện drive by wire, có nghĩa là không có kết nối cơ học giữa bàn đạp phanh và cơ chế điều tiết; nhấn bàn đạp ga sẽ gửi một tín hiệu điện tử để tăng ga, từ đó tăng tốc độ xe.

Sử dụng hệ thống bó cứng phanh ABS nghĩa là bạn có được các cảm biến tốc độ để biết được xe quay nhanh hay chậm; máy tính so sánh tốc độ của 4 bánh xe để biết chúng đang hoạt động bình thường. Khi một hoặc nhiều lốp có hiện tượng bó cứng, hệ thống này sẽ điều chỉnh áp lực phanh đến từng bánh, loại bỏ khả năng lốp trượt - duy trì khả năng điều khiển xe.

Các thiết bị chống bó cứng phanh ABS hiện đại gồm một máy tính, 4 cảm biến tốc độ trên từng bánh và các van thủy lực. Khi CPU nhận thấy một hay nhiều bánh có tốc độ quay chậm hơn mức quy định nào đó so với các bánh còn lại, nó sẽ tự động giảm áp suất tác động lên phanh. Tương tự, nếu một trong các bánh quay quá nhanh, chíp điện tử cũng tự động tác động lực trở lại, đồng thời tạo độ rung giật ở bàn đạp phanh để báo cho người lái biết ABS đang hoạt động. Nhờ đó khi xảy ra các tình huống khẩn cấp hệ thống ABS sẽ giúp người lái có thể kiểm soát chu trình chuyển động trong suốt quá trình phanh.

Hệ thống kiểm soát độ bám đường hoạt động khi nào?

Ngược lại với ABS hoạt động khi xe giảm tốc độ, traction control lại hoạt động khi xe tăng tốc. Tuy vậy bạn vẫn có thể hình dung hệ thống traction control hoạt động như thế nào thông qua hệ thống ABS vì có nhiều điểm chung đối với hai hệ thống này.

Cách thức hoạt động của hệ thống ABS và kiểm soát bộ bám đường trên xe ô tô có nhiều điểm chung.

Cách thức hoạt động của hệ thống ABS và kiểm soát bộ bám đường trên xe ô tô có nhiều điểm chung

Khi đường trơn trượt, đèn cảnh báo nhỏ trên bảng điều khiển sẽ hoạt động. Khi lốp xe bắt gặp một mảng băng hay mất lực kéo trong một vũng nước sâu, các cảm biến trên xe phát hiện và truyền tín hiệu, từ đó hệ thống kiểm soát lực bám đường hoạt động.

Khi xe có lực kéo ở 4 bánh và các bánh xe quay với tốc độ như nhau, xe trở nên ổn định hơn. Đó là lý do tại sao các công ty bảo hiểm thường giảm phí đối với xe có trang bị ABS hay hệ thống kiểm soát lực bám.

Ngay cả những mẫu xe cũ cũng đã có hệ thống kiểm soát lực bám đường thô sơ, đó là hệ thống vi sai sau hạn chế trượt. Hệ thống này giữ hai bánh sau (nơi sức mạnh động cơ đang hoạt động) quay cùng một tốc độ. Vi sai sau hạn chế trượt vẫn còn được sử dụng trong những mẫu xe thể thao có hệ dẫn động bánh sau mạnh mẽ, tuy nhiên, kiểm soát lực bám đường là một hệ thống phức tạp hơn nhiều và được sử dụng ở tất cả mọi loại xe.

Nếu bạn muốn tắt hệ thống kiểm soát lực bám đường để có thể cảm nhận mặt đường, điều khiển phanh hay nghe tiếng lốp, rất dễ tìm thấy và đẩy một nút trên bàn điều khiển, thường là ở đâu đó gần đầu gối trái.

Vậy tại sao lại tắt một hệ thống hữu ích như thế? Hệ thống kiểm soát đường không thực sự hữu ích khi xe của bạn bị mặc kẹt sâu trong hố bùn hay tuyết. Trong trường hợp đó, bạn muốn lốp xe quay để bùn, tuyết bị đẩy ra phía sau cho đến khi lốp tìm thấy mặt đất cứng để bám vào. Với những hoàn cảnh như thế này, việc cho xe tiến, lùi sẽ có thể giúp bạn ra khỏi vũng lầy, tuy nhiên, hệ thống kiểm soát độ bám đường sẽ không để bạn làm việc đó.

Hệ thống kiểm soát độ bám đường của Toyota Prius rất "nhạy".

Hệ thống kiểm soát độ bám đường của Toyota Prius rất "nhạy"

Bạn có thể tìm hiểu về điều này trên một số loại xe như Toyota Prius. Hệ thống kiểm soát độ bám đường của Toyota Prius rất "nhạy". Thay vì rung phanh để tìm lực kéo, hệ thống này lại làm phanh trở nên cứng, khiến bánh xe không thể quay và thậm chí còn ngắt hết lực đến các bánh xe. Một số hướng dẫn trên internet sẽ giúp bạn tắt hệ thống kiểm soát độ bám đường trên Prius nếu muốn. Tuy nhiên, nếu bạn không lái xe trong điều kiện thời tiết có tuyết thường xuyên, tốt hơn hết là hãy luôn bật hệ thống này. 

Nguồn: Banxehoi.com - HD lược dịch

Xem thêm